### ಬೇಡ್ತಿ–ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕತ್ತು ಹಿಸುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ?
### ನದಿಗಳ ಹರಿವು ಬದಲಿಸಿದರೆ ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಹೋರಾಟ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಆತಂಕ,
ಪರಿಸರದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ!
ವೆಂಕಟೇಶ ಎಸ್ ಸಂಪ
ಒಂದು ಕಡೆ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಸಹಜವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ನದಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಜನರ ಹೋರಾಟ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನದಿಗಳ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಚರ್ಚೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ, ಬೆಟ್ಟ, ಕಣಿವೆ, ಕೃಷಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕು!
ಇದು ಕೇವಲ ಎರಡು ನದಿಗಳ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೇನು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರವಿದೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಬೇಕಾದ ಕಾಲಘಟ್ಟ.
ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಜನರ ಆತಂಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿರೋಧಿ ಮನೋಭಾವ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಎಷ್ಟು ತಪ್ಪೋ, ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಅಷ್ಟೇ ತಪ್ಪು. ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ನಿಜವಾದ ಮುಖವೇನು? ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ನೀರಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇನು? ಪರಿಸರದ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟು?
### 1\. ಏನಿದು ನದಿ ಜೋಡಣೆ? ಯಾವ ನದಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಿಗೆ ನೀರು?
ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನೀರನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಕಾಲುವೆ, ಸುರಂಗ ಅಥವಾ ಪಂಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು. ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.
ಆದರೆ ಬೇಡ್ತಿ–ಅಘನಾಶಿನಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದೇ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ; ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ–ವೇದಾವತಿ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳು ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಆಯೋಗದ ಅಧೀನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (NWDA) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸುಮಾರು 242 ಮಿಲಿಯನ್ ಘನ ಮೀಟರ್ (MCM), ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 8.55 ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಉಪಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಪಟಣದಹಳ್ಳ ಮತ್ತು ಶಾಲಮಲಹಳ್ಳ ಹೊಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.
### ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು
ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನೀರಿನ ವರ್ಗಾವಣೆ
242 MCM
ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ
ಸುಮಾರು 8.55 TMC
ನೀರು ಸಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
14.83 ಕಿ.ಮೀ.
ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸುರಂಗ
6.8 ಕಿ.ಮೀ.
ನೀರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಎತ್ತರ
123.7 ಮೀಟರ್
ಅಂದಾಜು ಪಂಪಿಂಗ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
61.10 ಮೆಗಾವಾಟ್,
(ಮೂಲ: NWDAಯ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿ. ಇವು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಯೋಜನೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿತ ಕಾಮಗಾರಿಯ ವಿವರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.)
ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ: ನೀರು ಬೇಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ತಪ್ಪೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಕೊಡುವ ನದಿ, ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾಡು, ಹೊಳೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಯಾರು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ?
### 2\. ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿಯ ಇತಿಹಾಸ: ಹೋರಾಟ ಹೊಸದಲ್ಲ!
ಬೇಡ್ತಿ ಅಥವಾ ಗಂಗಾವಳಿ ನದಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಯಲ್ಲಾಪುರ ಭಾಗದಿಂದ ಹರಿದು ಅಂಕೋಲಾ ಸಮೀಪ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಳೆಕಾಡು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹರಿದು ಕುಮಟಾ ಸಮೀಪ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
ಬೇಡ್ತಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ ನಡೆದಿದ್ದವು. 1979ರಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಸಮಿತಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರು ಕಾಡು, ಕೃಷಿ, ತೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು. 1992ರಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ–ಅಘನಾಶಿನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರವೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದವಲ್ಲ. ದಶಕಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ.
### 3\. ಅಘನಾಶಿನಿ: ನದಿಯಲ್ಲ, ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನಾಡಿ!
ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಸಿಹಿನೀರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪುನೀರು ಬೆರೆತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.
2024ರಲ್ಲಿ ಅಘನಾಶಿನಿ ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವೆಂಬ ರಾಮ್ಸರ್ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಿತು. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು 4,801 ಹೆಕ್ಟೇರ್. ಇಲ್ಲಿ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು, 115 ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಹಾಗೂ 45 ಮ್ಯಾಂಗ್ರೂವ್ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಎಂದು ರಾಮ್ಸರ್ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ, ಏಡಿ ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪು ಸಂಗ್ರಹ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೀನು ಸಾಕಣೆ, ಉಪ್ಪು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮುಂತಾದ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6,000–7,500 ಕುಟುಂಬಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯ ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಅಥವಾ ನದಿಯ ಸಹಜ ಚಲನೆ ಬದಲಾದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ನದಿಯೊಳಗಿನ ನೀರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ಅದು ಮೀನುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ, ಅಳಿವೆಯ ಉಪ್ಪಿನಾಂಶ, ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ಆದಾಯದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಇಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
### 4\. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವೋ, ಮಾರಕವೋ?
ನದಿ ಜೋಡಣೆಯ ಪರ ಇರುವವರ ವಾದವೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತದ್ದಲ್ಲ. ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಜವಾದ ಅಗತ್ಯಗಳು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿದುಹೋಗುವ ನೀರನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೆ ಬರದ ಸಂಕಷ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಯೋಜನೆಯ ಪರವಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ: ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ನೀರನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ನೀರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೇ?
ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. ನದಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವಾಗ ಅದು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು, ಸಿಹಿನೀರನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ನದಿಯ ಹರಿವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ನದಿಯ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಅಥವಾ ಹರಿವಿನ ಕಾಲಮಾನ ಬದಲಾದರೆ ಉಪ್ಪಿನಾಂಶದ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
2022ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಯ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು 1973ರಿಂದ 2018ರ ನಡುವೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯಾವರಣವು ಶೇ. 86.06ರಿಂದ ಶೇ. 50.78ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿರುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯಾವರಣವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ನೆಲದೊಳಗೆ ಇಂಗುವ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ನಮಗೆ ನೀಡುವ ಸಂದೇಶವೇನು? ನದಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸುವುದಲ್ಲ. ನದಿಗೆ ನೀರು ನೀಡುವ ಕಾಡು, ಮಣ್ಣು, ಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಉಳಿಸುವುದು.
### 5\. ಸಮೃದ್ಧ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮೇಲೆ ಏನು ಪರಿಣಾಮ?
ಮಲೆನಾಡು ಎಂದರೆ ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳು, ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳು, ಜಲಪಾತಗಳು, ತೋಟಗಳು, ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆಗಳ ಸಂಗಮ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ಣಾಯಕ.
ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಸುರಂಗಗಳು, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪಂಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯಗಳ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಯೋಜನೆಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಕಾಮಗಾರಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಮರಗಳ ನಾಶ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಭಜನೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.
ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ: ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ, ಎಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಎಷ್ಟು ಹೊಳೆಗಳು ಬತ್ತುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಕೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬೇಕು. ಹೋರಾಟಗಾರರು ಮುಂದಿಡುವ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೃಢಪಟ್ಟ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಣ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ, ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
### 6\. ಮತ್ತೆ ಮುಳುಗಡೆಯ ಭೀತಿಯೇ? ಜನರ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಯಾರು?
ಮಲೆನಾಡಿನ ಜನರಿಗೆ ಮುಳುಗಡೆಯೆಂಬ ಪದ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪದವಲ್ಲ. ಅದು ಮನೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ, ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ತೋಟ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನೋವು, ಊರಿನ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸ್ಮಶಾನದಿಂದ ದೂರವಾಗುವ ಆತಂಕ, ಬದುಕಿನ ಬೇರು ಕಿತ್ತುಹೋಗುವ ಸಂಕಟ.
ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಮನೆಗಳು ಅಥವಾ ಎಷ್ಟು ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಅಧಿಕೃತ ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ (DPR), ಮುಳುಗಡೆ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಅಧ್ಯಯನದ ಮಾಹಿತಿ ಅಗತ್ಯ.
ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾರ ಭೂಮಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಯಾವ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಅಪಾಯವಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ? ಪುನರ್ವಸತಿ ಹೇಗೆ? ಪರಿಹಾರ ಯಾರಿಗೆ, ಯಾವ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುವವರೆಗೆ ಜನರ ಆತಂಕವನ್ನು ಆಧಾರರಹಿತವೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಾರದು.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ.
### 7\. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ನಿಲುವು: ಜನರ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಮಾತು, ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು ಇರಬಾರದು!
2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಯೋಜನೆಯ ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ವಿಚಾರವೂ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮರುದಿನ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ–ವೇದಾವತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಜನರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದದ್ದು ಭರವಸೆಯ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲ; ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು.
* ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.
* ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕು.
* ಯೋಜನೆಯ ಪರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರು, ಮೀನುಗಾರರು, ಅರಣ್ಯ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು.
* ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಔಪಚಾರಿಕತೆಯಾಗದೆ, ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನೈಜ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.
* ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗ ಆರಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತೋರಿಸಬೇಕು.
ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯ ಜನರ ಆತಂಕವನ್ನು ಆಲಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಭವಿಷ್ಯದ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿತವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುವುದು.
### 8\. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಹಜ ಹರಿವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು?
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗುವ ನೀರು, ಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹ, ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಸಿಹಿನೀರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಜಲಚಕ್ರದ ಭಾಗಗಳು.
ಅತಿಯಾದ ಅರಣ್ಯ ನಾಶ ಮತ್ತು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ಹಾಗೂ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ನದಿಯ ಹರಿವಿನ ಕಾಲಮಾನ ಬದಲಾದರೆ ಮೀನುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದು. ಬೃಹತ್ ಪಂಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅದರ ವೆಚ್ಚವೂ ಯೋಜನೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಬೇಕು.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಪರಿಸರ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಾಗಲಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.
### 9\. ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಯಾವುದು? ಜನ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕಾದ ನಿರ್ಧಾರವೇನು?
ನದಿ ಜೋಡಣೆಯ ಪರವಾಗಿರುವವರೂ ವಿರೋಧಿಸುವವರೂ ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು: ನೀರು ಮನುಷ್ಯನ ಬದುಕಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಆ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬಾರದು.
ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲು ನೀರಿನ ನೈಜ ಲಭ್ಯತೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆ, ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆಯಂತಹ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ನೀರು ವರ್ಗಾವಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅದರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬೇಕು.
ಜನರೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಬೇಕು. ಶಾಂತಿಯುತ ಹೋರಾಟ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆ, ಪಾರದರ್ಶಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಜ್ಞರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕು.
ಯೋಜನೆ ಪರವಾಗಿರುವವರಿಗೂ, ವಿರೋಧಿಸುವವರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು. ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
### ಕೊನೆಯ ಮಾತು: ನದಿಗಳು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲ!
ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿಗಳು ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲಿನ ನೀಲಿ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಮಲೆನಾಡಿನ ಉಸಿರು. ಅವು ರೈತನ ಹೊಲದ ಹಸಿರು, ಮೀನುಗಾರನ ಬಲೆಯ ಭರವಸೆ, ಅಳಿವೆಯ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಕಾಡಿನ ಜೀವನಾಡಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಉಳಿಸಬೇಕಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು.
ಬರಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತನಿಗೆ ನೀರು ಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ರೈತ, ಮೀನುಗಾರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ.
ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೇ?
ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಎಷ್ಟು ಟಿಎಂಸಿ ಅಡಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಲೆಕ್ಕವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾಡಿನ ಜೀವಕ್ಕೆ, ನದಿಯ ಸಹಜ ಹರಿವಿಗೆ, ಒಂದು ಊರಿನ ನೆನಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಬಹುದು?
ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಗ್ರಹ: ಮೊದಲು ಸತ್ಯವನ್ನು ಜನರ ಮುಂದಿಡಿ. ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ. ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಧ್ವನಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡಿ. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯವಿದ್ದರೆ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿರಿ.
ಯಾಕೆಂದರೆ ರಸ್ತೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಸುರಂಗ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾಶವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.
ನದಿಗಳು ಹರಿಯಲಿ. ಮಲೆನಾಡು ಉಳಿಯಲಿ. ರೈತ ಬದುಕಲಿ. ಪ್ರಕೃತಿ ಉಸಿರಾಡಲಿ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇರಲಿ—ಆದರೆ ಅದು ಜೀವವನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟು ಸಾಧಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದಿರಲಿ!
— ವೆಂಕಟೇಶ ಎಸ್ ಸಂಪ
ಸಂಪಾದಕರು.
ಸಂಪದ ಸಾಲು ಪತ್ರಿಕೆ
9448219347
